Sant Jòrdi 2010
Libres e ròses
Ei plan dificil de méter ua data concrèta que merque er inici dera tradicion populara de regalar ròses eth dia de Sant Jòrdi. A d'èster plan anciana, pr'amor que s'a constància dera celebracion dera Hèira de ròses tà Sant Jòrdi des deth sègle XV. Aguesta madeisha antiguitat tempte a cercar ua relacion entre ua tradicion populara e eth simbolisme der amor cortés que represente era ròsa, tot e qu'eth costum de regalar flors existís d'abans deth Cristianisme e es romans celebrauen pes torns deth mes d'abriu ua hèsta florau dedicada ara deesa Flòra.
Era hèsta qu'ara coneishem a era sua origina ena epòca dera Diputacion Generau e ei restacada ara noblesa e as estaments dirigents qu'eth dia de Sant Jòrdi celebrauen ua missa ena capèla deth Palai dera Generalitat, a on tanben se i hège era nomentada Hèira de Ròses.
Tot e qu'era hèsta actuau mantenc aguestes dues tradicions medievaus: auferir ua ròsa e visitar era capela deth sant, era diada a anat incorporant mès elements e, sustot, s'a convertit en ua extraordinària expression dera cultura populara.
Eth Dia deth Libre ei plan mès recent. Segontes quauques hònts, se celebrèc per prumèr viatge eth 7 d'octobre de 1926. Era idèa originau siguec der escritor valencian, lotjat en Barcelona, Vicent Clavel Andrés, que ac prepausèc ara Cramba Oficiau deth Libre de Barcelona. Pòc dempús, en an 1930 , se cambièc era data peth 23 d'abriu, tà commemorar qu'aguest madeish dia, mès der an 1616, encara que segontes disparièrs calendaris, moriren es escritors Miguel de Cervantes e William Shakespeare. Eth 23 d'abriu tanben neisheren o moriren escritors universaus coma Josep Pla (1981), Maurice Druon (1918), K. Laxness (1902), Vladimir Nabokov (1899) o Manuel Mejía Vallejo (1923).
Era hèsta, que coïncidie damb Sant Jòrdi, arraitzèc en Catalonha en tot confoner-se damb era festivitat dera Diada, mentre que lèu lèu desapareishec ena rèsta der Estat, a on deishec de celebrar-se en un pialèr de lòcs o ben se mantiec de manèra residuau.
Tà Sant Jòrdi se ven un percentatge plan apreciable dera produccion literària anuau, het qu'aprofiten es editoriaus tà presentar-i es darrères nauetats, especiauments, es escrites en catalan.
Eth 15 de noveme de 1995, en ua conferéncia generau qu'auec lòc en París, era hèsta deth 23 d'abriu dedicada ara literatura a estat declarada pera UNESCO "Dia mondiau deth Libre e des Drets d'Autor".
